Kwas bursztynowy w zabiegach i pielęgnacji

Jego rola w metabolizmie komórkowym oraz potencjał antyoksydacyjny czynią z kwasu bursztynowego skuteczny i niezwykle wszechstronny składnik aktywny. Przyjrzyjmy się zatem bursztynianowi bliżej –poznajmy jego mechanizm działania, wskazania do stosowania oraz wykorzystanie w zabiegach.

Czym jest kwas bursztynowy?

Kwas bursztynowy (łac. acidum succinicum) to organiczny związek z grupy dikarboksylowych, naturalnie występujący m.in. w bursztynie oraz w organizmach roślinnych i zwierzęcych – znajdziemy go w każdej żywej komórce. Jest kluczowym elementem tzw. cyklu Krebsa, czyli procesu, który odbywa się w komórkach (a dokładniej w mitochondriach) i pozwala wytwarzać energię niezbędną do życia.

Sama nazwa „kwas bursztynowy” zdradza jego pochodzenie. Dawniej faktycznie pozyskiwano go z bałtyckiego bursztynu, a także z ropy naftowej. Obecnie jednak, dzięki nowoczesnym metodom biotechnologicznym, jego produkcja na skalę przemysłową stała się znacznie tańsza.

Kwas bursztynowy zyskał dużą popularność jako składnik kosmetyczny i stymulujący w zabiegach medycyny estetycznej. Jest ceniony za silne działanie antyoksydacyjne, właściwości regeneracyjne oraz wysoką tolerancję nawet przez skóry wrażliwe.

Mechanizm działania kwasu bursztynowego na skórę

Unikalny mechanizm działania kwasu bursztynowego wynika z jego roli w metabolizmie komórkowym. Bierze on bezpośredni udział w komórkowym procesie oddychania (jako substrat w cyklu Krebsa), co przyspiesza syntezę, czyli tworzenie ATP. Cząsteczka ATP to fundamentalny nośnik energii, niezbędny do zasilania praktycznie wszystkich procesów życiowych zachodzących w komórce. Kiedy komórki skóry mają zapewniony stały i wydajny dopływ energii (właśnie dzięki ATP), mogą pracować efektywniej. To z kolei bezpośrednio przekłada się na sprawniejszą regenerację tkanek oraz ich lepsze dotlenienie.

Kwas bursztynowy przyspiesza naturalne procesy odnowy: aktywuje metabolizm komórek, zwiększa transport tlenu i jonów, co zapobiega ich degradacji w warunkach niedotlenienia. Jednocześnie działa przeciwutleniająco – skutecznie neutralizuje wolne rodniki i obniża ryzyko stresu oksydacyjnego, chroniąc komórki przed uszkodzeniami DNA i fotostarzeniem.

Co więcej, bursztynian wykazuje efekt przeciwzapalny i stymulujący. Badania wskazują, że w warunkach przewlekłego stanu zapalnego (tzw. inflammaging) akumuluje się on w przestrzeni pozakomórkowej, gdzie moduluje ekspresję genów i wysyła sygnały sprzyjające regeneracji skóry. Kwas bursztynowy pobudza fibroblasty do produkcji kolagenu i elastyny, zwiększając ich żywotność oraz zdolność proliferacji. Przekłada się to na poprawę jędrności skóry i spłycenie zmarszczek. Dodatkowo obserwuje się usprawnienie mikrokrążenia krwi i drenażu limfy, dzięki czemu skóra jest lepiej odżywiona, a obrzęki mniejsze. Bursztynian wpływa także na regulację przebarwień – pomaga rozjaśniać istniejące plamy pigmentacyjne i wyrównywać koloryt cery.

Wskazania estetyczne do stosowania kwasu bursztynowego

Dzięki wielokierunkowemu działaniu biostymulującemu i regeneracyjnemu, kwas bursztynowy znajduje zastosowanie przy wielu problemach estetycznych. Najważniejsze wskazania to:

• Oznaki starzenia się skóry – skóry dojrzałe z utratą jędrności, zmarszczkami i fotostarzeniem. Bursztynian pobudza syntezę kolagenu i elastyny, co pomaga ujędrnić skórę i zredukować drobne linie. Działa także antyoksydacyjnie, spowalniając powstawanie nowych zmarszczek i chroniąc przed UV.
• Skóra sucha, odwodniona i pozbawiona blasku – dzięki stymulacji metabolizmu kwas bursztynowy intensywnie nawilża skórę od wewnątrz oraz przywraca jej zdrowy koloryt. Już po pierwszym zabiegu widoczna bywa poprawa nawilżenia i sprężystości skóry.
• Szara, zmęczona cera o nierównym kolorycie – bursztynian zwiększa dotlenienie i mikrokrążenie, rozświetlając ziemistą cerę i redukując przebarwienia posłoneczne czy hormonalne. Pomaga wyrównać ton skóry i nadać jej promienny wygląd.

• Przebarwienia i cienie pod oczami – dzięki właściwościom rozjaśniającym i poprawiającym mikrokrążenie kwas bursztynowy sprawdza się przy kolistych cieniach i zasinieniu okolicy oczu. Można go bezpiecznie stosować nawet na delikatną skórę w celu jej rozjaśnienia i redukcji oznak zmęczenia.
• Blizny potrądzikowe i rozstępy – poprzez stymulację regeneracji i syntezy białek strukturalnych bursztynian wspomaga przebudowę uszkodzonej skóry. Może przyspieszać gojenie drobnych blizn i poprawiać wygląd rozstępów po zastosowaniu mezoterapii z tym kwasem. Efektem jest gładsza, bardziej jednolita struktura skóry.
• Cera trądzikowa i łojotokowa – kwas bursztynowy działa antybakteryjnie i przeciwzapalnie, pomagając łagodzić zmiany trądzikowe oraz regulować wydzielanie sebum. Jego delikatne działanie keratolityczne i normalizujące pracę gruczołów łojowych zmniejsza tendencję do powstawania wyprysków, a równocześnie nie podrażnia skóry.
• Skóra naczyniowa, skłonna do rumienia – właściwości przeciwzapalne i antyoksydacyjne bursztynianu mogą przynieść poprawę także w przypadku rumienia i teleangiektazji.

Badania naukowe dotyczące bursztynianu – czy jest skuteczny?

Skuteczność działania bursztynianu została potwierdzona na wielu poziomach, od badań laboratoryjnych in vitro po obserwacje kliniczne. Dane naukowe wskazują na jego wielokierunkowe działanie regeneracyjne i anti-aging.

Na poziomie komórkowym, badania in vitro skupiły się na fibroblastach – kluczowych komórkach skóry właściwej, które produkują kolagen, elastynę i kwas hialuronowy. Wykazano, że kwas bursztynowy działa jako silny biostymulator, zwiększając żywotność i zdolność do namnażania fibroblastów, nawet w przypadku starzejących się komórek.

Co ważniejsze, kwas bursztynowy nie tylko pobudza komórki do pracy, ale także wpływa na ich funkcjonowanie na poziomie genetycznym. Badania molekularne dowiodły, że bursztynian moduluje ekspresję genów związanych ze starzeniem się. Oznacza to, że potrafi „przestawić” starzejącą się komórkę z powrotem na tryb regeneracji, m.in. poprzez zwiększenie ekspresji genów kodujących kolagen typu I, który jest fundamentem jędrnej skóry.

Równie istotnym mechanizmem jest jego udowodnione działanie antyoksydacyjne. Jako element cyklu Krebsa, bursztynian pomaga komórkom radzić sobie ze stresem oksydacyjnym i neutralizować wolne rodniki, które są jednym z głównych sprawców uszkodzeń i starzenia się skóry.

W pilotażowym badaniu z udziałem 40 pacjentów z trądzikiem różowatym stwierdzono, że dodanie mezoterapii nieusieciowanym HA z bursztynianem (preparat Xela Rederm) do standardowego leczenia spowodowało uśrednione zmniejszenie rumienia o ~80% po serii 3 zabiegów (3 miesiące) oraz poprawę nawilżenia skóry o ~30% względem grupy kontrolnej. Po 4 miesiącach odnotowano również prawie 80% wzrost uwodnienia skóry i 50% wzrost elastyczności w grupie poddanej iniekcjom bursztynianu (w porównaniu do wartości wyjściowych). Co istotne, terapia była dobrze tolerowana – nie odnotowano poważnych działań niepożądanych, a jedynie przemijające zaczerwienienie lub obrzęk w miejscu wkłucia.

Zastosowanie kwasu bursztynowego w zabiegach estetycznych

Z punktu widzenia gabinetów najważniejszym zastosowaniem kwasu bursztynowego są iniekcje śródskórne – najczęściej w formie mezoterapii igłowej lub tzw. redermalizacji. Polega ona na podaniu małych dawek preparatu z kwasem bursztynowym (często w połączeniu z innymi składnikami, np. nieusieciowanym HA) metodą mikroiniekcji śródskórnych na twarzy, szyi, dekolcie czy grzbietach rąk. Redermalizacja to zabieg ukierunkowany właśnie na jednoczesną biostymulację i głęboką rewitalizację – preparaty redermalizujące zawierają bursztynian sodu oraz kwas hialuronowy, dzięki czemu jednocześnie regenerują skórę i silnie ją nawilżają.

Mezoterapia z kwasem bursztynowym nie ma ograniczeń wiekowych – bursztynian może być stosowany zarówno prewencyjnie u osób około 30. roku życia, jak i przy zaawansowanych oznakach starzenia skóry. Zaleca się serię ok. 3–6 zabiegów co 1–2 tygodnie dla pełnego efektu, a następnie sesje przypominające co kilka miesięcy dla podtrzymania rezultatów.

Inną formą zabiegu wykorzystującego ten składnik są powierzchowne peelingi chemiczne. Kwas bursztynowy w stężeniach kilkunastu procent działa keratolitycznie bardzo łagodnie. Dlatego bywa łączony z innymi kwasami organicznymi w peelingach dedykowanych skórom wrażliwym, naczyniowym czy trądzikowym. Peeling bursztynowy pomaga złuszczyć martwy naskórek, rozjaśnić cerę i zmniejszyć stany zapalne, nie wywołując przy tym silnego podrażnienia ani łuszczenia skóry. Często kwas bursztynowy łączy się np. z kwasem mlekowym, salicylowym czy ferulowym, aby jednocześnie działać seboregulująco i przeciwzmarszczkowo.

Na co dzień pielęgnacja domowa z kwasem bursztynowym jako uzupełnienie profesjonalnych zabiegów. Na rynku pojawiły się sera, kremy i maski zawierające bursztynian w bezpiecznych stężeniach (ok. 0,5–2%). Tego typu dermokosmetyki działają podtrzymująco – łagodzą podrażnienia, regulują sebum, lekko złuszczają i nawilżają skórę. Kwas bursztynowy jest na tyle delikatny, że może być używany przez cały rok i przez osoby o nawet bardzo wrażliwej cerze. Dzięki temu stanowi cenne uzupełnienie kuracji anti-aging oraz terapii skóry problematycznej.

Kwas bursztynowy – warto mieć go w gabinecie

Wprowadzenie kwasu bursztynowego do praktyki zabiegowej otwiera nowe możliwości w zakresie biostymulacji, rewitalizacji i profilaktyki anti-aging. Jego wszechstronność, bezpieczeństwo oraz rosnąca liczba badań klinicznych potwierdzających skuteczność czynią go wartościowym narzędziem zarówno dla zabiegowców. Dobór odpowiedniego preparatu oraz precyzyjna kwalifikacja pacjenta to klucz do maksymalizacji efektów terapeutycznych i budowania długofalowej strategii poprawy jakości skóry.

Źródła

1. Longdom Publishing, Combination treatment with hyaluronic acid, succinate, and collagen: A novel approach to skin rejuvenation. Dostępne na: https://www.longdom.org/proceedings/combination-treatment-with-hyaluronic-acid-succinate-and-collagen-a-novel-approach-to-skin-rejuvenation-3887.html
2. MDPI, Hyaluronic and Succinic Acid: New Biostimulating Combination to Counteract Dermal and Subcutaneous Aging. Dostępne na: https://www.mdpi.com/1422-0067/26/15/7548
3. Dermatology Times, Hyaluronic–Succinic Mesotherapy Cuts Rosacea Redness by 80 %. Dostępne na: Hyaluronic–Succinic Mesotherapy Cuts Rosacea Redness by 80 % | Dermatology Times

Materiał sponsorowany