Dermatic.pl Aesthetic Business

Bariera hydrolipidowa – budowa i funkcje

, ten tekst przeczytasz w: 5 minuty
Powierzchnia skóry u dorosłego człowieka może stanowić 1,6–2,0 m². Stanowi barierę ochronną między środowiskiem zewnętrznym a wewnętrznym. Dzieje się tak ze względu na jej budowę, która cechuje się wielowarstwością. Każda z warstw różni się budową i odpowiedzialna jest za inne funkcje. Dla prawidłowego funkcjonowania wszystkie jej elementy muszą znajdować się w równowadze.

Marta Dymek-Gładyszewska

Budowa skóry

Skóra składa się z naskórka, skóry właściwej i tkanki podskórnej. W każdej z warstw znajdują się elementy niezbędne do prawidłowego jej funkcjonowania.

alt="budowa naskórka"
Designua/shutterstock.com

Naskórek jest to najbardziej zewnętrzna warstwa stanowiąca bezpośrednią ochronę przed działaniem czynników zewnętrznych. Chroni skórę przed wnikaniem patogenów oraz utratą wody. Zbudowany jest z pięciu warstw licząc od najbardziej zewnętrznej:

  • rogowa
  • jasna
  • ziarnista
  • kolczysta
  • podstawna

Warstwa rogowa składa się z właściwej warstwy rogowej oraz warstwy niestałej ulegającej złuszczeniu. Zbudowana jest z korneocytów. Warstwa rogowa posiada białka keratynowe, które wiążąc wodę nadają jej elastyczność. Na powierzchni warstwy rogowej znajduje się płaszcz hydrolipidowy, który reguluje wraz z keratyną procesy wchłaniania i przenikania do skóry substancji rozpuszczalnych w wodzie i tłuszczach.

Warstwa jasna – jest to warstwa pośrednia znajdująca się między warstwą rogową a warstwą kolczystą. Stanowi martwą warstwę komórek nabłonka.

Warstwa ziarnista – zbudowana jest wielorzędowo ze spłaszczonych komórek wrzecionowatych.  Wypełnione są ziarnami keratonialiny, prekursora keratyny. W procesie keratynizacji komórki te tracą jądro i przekształcają się w warstwę jasną, a następnie rogową.

Warstwa kolczysta – zbudowana jest z wielu rzędów wielobocznych komórek z okrągłymi jądrami. Komórki te połączone są ze sobą desmosomami. Im są bardziej oddalone od warstwy podstawnej, tym stają się bardziej płaskie.  Przestrzenie międzykomórkowe wypełnione są desmoaleiną, substancją o charakterze mukopolisacharydowo-białkowym. Jest to także miejsce, w którym zachodzą podziały komórek. I wraz z warstwą podstawną określa się je wspólną nazwą warstwy Malpighiego.

Warstwa podstawna – stanowi jeden rząd walcowatych komórek zawierających duże jądra. Jest to warstwa rozrodcza, w której zachodzą podziały komórkowe. W jej skład wchodzą także komórki Langerhansa, melanocyty, komórki Merkla.

Skóra właściwa

Zbudowana jest z dwóch warstw, w których skład wchodzi tkanka łączna. Dodatkowo przebiegają przez nią naczynia krwionośne, przydatki skórne oraz zakończenia nerwowe.

alt-"warstwy skóry"
solar22/shutterstock.com

Warstwa brodawkowata skóry właściwej

W warstwie tej znajdują się drobne naczynia krwionośne, włókna nerwowe oraz bezładnie ułożone włókna kolagenowe i elastynowe.

Warstwa siateczkowa skóry właściwej

Stanowi około 80% całej grubości skóry. W jej skład wchodzą między innymi włókna retikulinowe, kolagenowe, elastynowe oraz komórki tkanki łącznej. Między włóknami warstwy siateczkowej znajdują się fibroblasty, które wytwarzają kolagen i elastynę; histiocyty – komórki żerne, mastocyty – komórki tuczne oraz limfocyty.

Przestrzeń międzykomórkową uzupełnia substancja złożona z mukopolisacharydów. W tym kwasu hialuronowego, chondroitynosiarkowego oraz kompleksów wielocukrowo-białkowych.

Tkanka podskórna

Składa się z  kolagenu, żelu proteoglikanowyego oraz komórek tłuszczowych – adipocytów, w formie zrazików, które gromadzą trójglicerydy. Otoczone są one tkanką łączną. Między zrazikami znajdują się gruczoły potowe i łojowe oraz opuszki mieszków włosowych.

Funkcje skóry

Jak już wspomniano na początku skóra pełni wiele funkcji. Możemy je podzielić na dwie grupy: czynne i bierne. Do najważniejszych należą:

Bierne funkcje skóry:

  • ochrona przed czynnikami zewnętrznymi (słońcem, mrozem, wiatrem);
  • przed uciskiem, uderzeniem, tarciem;
  • przed substancjami chemicznymi;
  • przed wnikaniem drobnoustrojów (płaszcz lipidowy).

Czynne funkcje skóry:

  • ochrona przed mikroorganizmami wewnątrz skóry,
  • wchłanianie substancji czynnych,
  • termoregulacja,
  • regulacja krążenia,
  • odbieranie bodźców ze środowiska zewnętrznego.
Płaszcz hydrolipidowy skóry

Jest to powłoka skórna W/O chroniąca skórę przed czynnikami zewnętrznymi i jest niezbędna do jej prawidłowego funkcjonowania. W skład warstwy hydrolipidowej wchodzą głównie woda (10%), lipidy zmieszane z łojem i resztki NMF.

Lipidy składają się z:

  • ceramidów 40%
  • steroli i pochodnych 25%
  • kwasów tłuszczowych  18%
  • Innych 17%

Ceramidy – są to substancję tłuszczowe. Razem z korneocytami tworzą nieprzepuszczalną dla wody powłokę ochronną. Są odpowiedzialne za nawilżenie i elastyczność naskórka. Biorą udział w samoregulacji pH skóry.

Ceramidy odpowiadają także za przeciwdziałanie nadmiernemu złuszczaniu się martwych komórek naskórka, m.in. po zabiegach z użyciem peelingów chemicznych. Nieprawidłowy poziom ceramidów w skórze przyspiesza starzenie się skóry i dodatkowo zwiększa możliwość wystąpienia różnych dermatoz poprzez wzmożone jej podrażnienie.

Sterole – czyli nic innego jak cholesterol, pełni funkcję emulgatora w emulsji jaką jest warstwa hydrolipidowa. Zaburzenia w prawidłowym wydzielaniu steroli odgrywają dużą rolę w etiopatogenezie niektórych chorób skórnych. Takich jak: trądzik pospolity, trądzik różowaty czy atopowe zapalenie skóry.

alt"zdrowa i niezdrowa bariera skórna"
Thum_art/shutterstock.com

Wolne kwasy tłuszczowe – odpowiedzialne są za utrzymanie prawidłowego zakwaszenia skóry. Najważniejszymi są:

  • kwas sapieniowy, który wykazuje właściwości bakteryjne;
  • kwas linolowy, który warunkuje odpowiednią konsystencję łoju, absorbuje promieniowanie UV.

Przy niedoborze kwasu linolowego łój staje się mniej płynny, co może mieć w konsekwencji działanie komedogenne.

Istnieją badania, z których wynika, że w grupie osób chorujących na trądzik występuje mniejsze stężenie kwasów tłuszczowych w porównaniu do grupy osób o zdrowej skórze.

 Rolą lipidów jest:

  • Ochrona skóry przed stresem oksydacyjnym, dzięki transportowi na powierzchnię skóry witaminy E;
  • Działanie antybakteryjne dzięki IgG;
  • Ekspresja peptydów antybakteryjnych i cytokin prozapalnych;
  • Regulacja neuropeptydów;
  • Ochrona keratynocytów przed promieniowaniem UVB;
  • Utrzymywanie integralności bariery skórnej;
  • Regulacja sterydogenezy i miejscowej syntezy androgenów.

Należy pamiętać, że zarówno niedobór, nadmiar jak i nieprawidłowy skład lipidów naskórka powodować będzie problemy ze skórą.

Bariera hydrolipidowa pełni bardzo ważne funkcje.

Wśród nich wyróżniamy:

  • ochronę przed czynnikami zewnętrznymi, tj. smogiem, temperaturą, patogenami;
  • ochronę przed transepidermalną utratą wody z naskórka (TEWL);
  • utrzymanie prawidłowego pH naskórka.

Idealna równowaga warstwy hydrolipidowej jest bardzo ważna dla prawidłowego funkcjonowania i wyglądu skóry. Niestety codziennie jest ona narażona na wiele czynników, które mogą ją zaburzyć. Należą do nich między innymi:

  • substancje drażniące,
  • alergeny,
  • ekspozycja na promieniowanie UV,
  • nadmierne i zbyt częste złuszczanie naskórka poprzez stosowanie peelingów gruboziarnistych oraz akcesoriów kosmetycznych, np. szczoteczek do oczyszczania twarzy,
  • czynniki genetyczne, które przyczyniają się do większej podatności na niektóre choroby skóry,
  • smog.

Należy także zwrócić szczególną uwagę na codzienną domową pielęgnację skóry. Produkty detaliczne powinny zawierać liczne substancje uzupełniające barierę hydrolipidową. Do najważniejszych należą:

alt="bariera hydrolipitowa budowa"
supwach tongchaidach/shutterstock.com
  • glikosfongolipidy
  • ceramidy
  • kwas hialuronowy
  • NNKT (niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe): kwas oleinowy, kwasy omega-3, -6, -9,
    • Kwasy Omega-3
  • kwas kwas α-linolenowy (ALA),
  • kwas eikozapentaenowy (EPA),
  • kwas dokozaheksaenowy (DHA).
    • Kwasy Omega-6
  • kwas linolowy (LA),
  • kwas γ-linolenowy (GLA),
  • kwas arachidonowy (AA).
Odbudowa płaszcza hydrolipidowego

Skąd wiadomo, że płaszcz hydrolipidowy uległ zaburzeniu? Będą o tym świadczyły zmiany na skórze. Należą do nich:

  • nadwrażliwość na kosmetyki, które były wcześniej stosowane.
  • zwiększona suchość, pieczenie podczas nakładania kosmetyków lub w czasie mycia twarzy,
  • swędzenie, zaczerwienienie oraz podrażnienie,
  • nadmierna produkcja sebum,

Skóra, gdzie doszło do zaburzenia warstwy hydrolipidowej wykazuje zwiększoną podatność na swędzenie, złuszczenie, trądzik, stany zapalne oraz różne infekcje skórne.

Naruszoną barierę skórną należy sukcesywnie odbudowywać stosując takie preparaty i dobierając w gabinecie takie produkty, które zawierają składniki odbudowujące tę warstwę. Produkty te powinny zawierać w swoim składzie: wolne kwasy tłuszczowe, woski, ceramidy oraz NMF.

W przypadku skór suchych, wrażliwych należało by także przyjrzeć się procesowi oczyszczania skóry. W takim przypadku rano warto było by zrezygnować z mycia twarzy detergentami, na rzecz wyrównania pH tonikiem. Pozostałe preparaty myjące powinny zawierać delikatne środki, które nie będą przyczyniały się do dalszych uszkodzeń.

Odbudowa płaszcza hydrolipidowego jest długotrwała, aby tego dokonać trzeba regenerować skórę sukcesywnie na wielu polach. Stosując odpowiednią pielęgnację domową i profesjonalną gabinetową.

Marta Dymek-Gładyszewska

Absolwentka Uniwersytetu Medycznego w Łodzi na wydziale farmaceutycznym ukończony tytułem mgr kosmetologii. Szkoleniowiec, członek Krajowej Izby Kosmetologii, właścicielka gabinetu. Specjalizuje się w zaawansowanych procedurach estetycznych, propagując jednocześnie bezpieczne i holistyczne podejście do pracy z pacjentem. W wolnej chwili pisze specjalistyczne artykuły skierowane do profesjonalistów z branży beauty i ich klientów.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Facebook Instagram Youtube Spotify